Επιληψία

Η επιληψία είναι μια διαταραχή παροδικής εγκεφαλικής δυσλειτουργίας που εκδηλώνεται με κρίσεις άλλοτε άλλου τύπου (κινητικά φαινόμενα με σπασμούς των άκρων, αισθητικά φαινόμενα με ακουστικό, οσφρητικό, παραισθητικό ή άλλο περιεχόμενο, θόλωση ή απώλεια της επαφής με το περιβάλλον που μπορεί να οδηγήσει και σε πτώση) και διάρκειας (από δευτερόλεπτα έως και πολλές μέρες στην περίπτωση συνεχούς επιληπτικής κατάστασης).

Η διαταραχή αφορά της ηλεκτρική δραστηριότητα διαφόρων νευρωνικών κυκλωμάτων του εγκεφάλου η οποία από τη μία αυτονομείται και αυτοδιεγείρεται και από την άλλη συγχρονίζεται . Αυτή η ανεξέλεγκτη δραστηριότητα είναι που θα παράγει τις επιληπτικές κρίσεις των οποίων η φαινομενολογία εξαρτάται από την περιοχή του εγκεφάλου που ξεκινάει η δυσλειτουργία.

Έτσι περιοχές του εγκεφάλου που ασχολούνται με την κίνησή μας θα παράγουν κινητικά φαινόμενα, περιοχές που ασχολούνται με την αντίληψη (αφή, όραση, γεύση, όσφρηση, ακοή) θα παράγουν αισθητικά φαινόμενα κ.ο.κ.

Για ένα άτομο λέμε ότι πάσχει από επιληψία όταν η εγκεφαλική δυσλειτουργία είναι τέτοια που προδιαθέτει τις κρίσεις να υποτροπιάζουν και να εμφανίζονται μα άλλοτε άλλη συχνότητα δημιουργώντας κινδύνους για τη σωματική και νοητική ακεραιότητα του ατόμου.

Σε αυτή την περίπτωση το άτομο πρέπει να λάβει φαρμακευτική (αντιεπιληπτική) αγωγή που στόχο έχει να διακόψει την εμφάνιση των κρίσεων. Στόχος πάντα είναι η πλήρη απαλλαγή του ατόμου από τις κρίσης κάτι που στο 30% περίπου των ανθρώπων με επιληψία δεν γίνεται εφικτό παρά την προσπάθεια επιλογής διαφόρων φαρμάκων είτε μεμονωμένα είτε σε συνδυασμούς μεταξύ τους.

Σε αυτή την περίπτωση μιλάμε για ¨φαρμακοανθεκτική επιληψία¨ και τότε το άτομο θεωρείται υποψήφιο για μη φαρμακευτικές θεραπείες όπως είναι η χειρουργική εκτομή της επιληπτιογόνου ζώνης, η διέγερση του πνευμονογαστρικού, η κετογόνος δίαιτα κλπ.

Για τη διάγνωση της επιληψίας απαραίτητο είναι το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα. Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι μια ανώδυνη και σχετικά εύκολη εξέταση που μας πληροφορεί σχετικά με την ηλεκτρική δραστηριότητα νευρωνικών κυκλωμάτων του εγκεφάλου κατά το διάστημα που λαμβάνεται (εγρήγορση, ύπνος).

Το ¨απλό¨ ηλεκτροεγκεφαλογράφημα γίνεται σε συνθήκες εγρήγορσης οποιαδήποτε ώρα της ημέρας και διαρκεί περίπου 10-20 λεπτά. Εμπλουτίζεται δε με τεχνικές διέγερσης τις παραγωγής επιληπτικών εκφορτίσεων όπως είναι η υπέρπνοια για τουλάχιστον 3 λεπτά και η δοκιμασία διαλειπόντων φωτεινών ερεθισμάτων.

Συχνά το απλό ηλεκτροεγκεφαλογράφημα δεν θα είναι αρκετό για την μελέτη ενός γεγονότος που μπορεί να είναι επιληπτική κρίση (πχ επεισόδια απώλειας της συνείδησης, επεισόδια πτώσεων κλπ) και ο ασθενής θα πρέπει να υποβληθεί σε ηλεκτροεγκεφαλογράφημα μετά από ¨στέρηση ύπνου¨.

Η στέρηση ύπνου αυξάνει την πιθανότητα να εμφανιστούν επιληπτικές εκφορτίσεις και δίνει το πλεονέκτημα ο ασθενής να μπει σε ύπνο κατά την καταγραφή. Η καταγραφή του ύπνου αυξάνει σημαντικά τη διαγνωστική αξία του ηλεκτροεγκεφαλογραφήματος για αυτό και πρέπει να ενθαρρύνεται.

Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα βοηθάει στο να μπορέσουμε να διαπιστώσουμε αν ένα γεγονός έχει επιληπτική φύση (πχ ένα επεισόδιο απώλειας της συνείδησης ή μία ανεξήγητη πτώση, επεισόδια αφαίρεσης ή περίεργων κινητικών συμπεριφορών κλπ).

Ταυτόχρονα βοηθάει στο να μπορέσουμε να κατανοήσουμε αν η επιληπτική διαταραχή εντάσσεται σε μία συγκεκριμένη επιληπτική οντότητα (επιληψία του κροταφικού λοβού, μετωπιαία επιληψία, νεανική μυοκλονική επιληψία, ρολάνδειος επιληψία κλπ) γεγονός πολύ χρήσιμο στην επιλογή της σωστής φαρμακευτικής αγωγής και στην εξαγωγή συμπερασμάτων ως προς την πρόγνωση.

Το ηλεκτροεγκεφαλογράφημα είναι πολύ χρήσιμο να συνοδεύεται από παράλληλη βίντεο καταγραφή. Η ταυτόχρονη λήψη εικόνας βοηθάει στην καλύτερη κατανόηση παρασίτων που μπορεί να εκληφθούν λανθασμένα ως επιληπτική δραστηριότητα αλλά και στην καταγραφή συμπεριφορών κατά την διάρκεια της καταγραφής των οποίων ανάλυση βοηθάει στην κατανόηση της φύσης των κρίσεων (πχ ψευδοκρίσεις, κρίσεις μετωπιαίου ή κροταφικού λοβού, αφαιρέσεις κλπ).

Σε ασθενείς που κάνουν συχνά κρίσεις πολύ χρήσιμη είναι η 24ωρη συνεχής ηλεκτροεγκεφαλογραφική καταγραφή (EEGHOLTER). Ο ασθενής φέρει όλο το 24ωρο μία μικρή φορητή συσκευή που καταγράφει συνέχεια την ηλεκτροεγκεφαλογραφική δραστηριότητα.

Παράλληλα καταγράφονται οι ώρες των κρίσεων δίνοντας τη δυνατότητα να μελετηθούν συνήθως πολλές κρίσεις και να εξαχθούν πολύτιμα συμπεράσματα για τη φύση τους. Η δε 24ωρη συνεχής ηλεκτροεγκεφαλογραφική καταγραφή βοηθάει στην μελέτη κρίσεων ή περίεργων συμπεριφορών που εμφανίζονται κατά τη διάρκεια του ύπνου.

Όχι σπάνια η επιληπτικές κρίσεις εμφανίζονται αποκλειστικά και μόνο στον ύπνο. Σε αυτή την περίπτωση η συμπεριφορά του ατόμου σχεδόν πάντα είναι η ίδια. Το άτομο μπορεί να ανασηκώνεται απότομα στο κρεβάτι, να περιπλανάται στο δωμάτια ή πιο συχνά να κάνει σπασμούς με βίαιες κινήσεις των άκρων και υπερέκταση του κορμού του.